طبقه‌بندی آتش برای سقف کاذب تایل گچی

تایل‌های گچی که در سقف‌های کاذب استفاده می‌شوند، به طور عمده به دلیل ترکیبات طبیعی گچ و خواص فیزیکی آن دارای مقاومت خوبی در برابر آتش هستند. از آنجایی که گچ حاوی درصد بالایی از آب کریستالی (آب ترکیبی در ساختار شیمیایی) است، هنگام قرارگیری در معرض آتش، آب موجود در گچ به مرور آزاد می‌شود و به عنوان مانعی در برابر شعله‌ور شدن و انتقال حرارت عمل می‌کند. این خاصیت، تایل‌های گچی را به یک گزینه رایج در سازه‌های مقاوم در برابر آتش تبدیل کرده است.

با این حال، طبقه‌بندی آتش برای سقف‌های کاذب گچی به ترکیب مواد، نوع پوشش‌ها و استانداردهای بین‌المللی بستگی دارد.

1. واکنش و مقاومت در برابر آتش (Fire Reaction vs Fire Resistance)

لازم است دو مفهوم “واکنش در برابر آتش” (Fire Reaction) و “مقاومت در برابر آتش” (Fire Resistance) در تایل‌های گچی را تفکیک کنیم:

الف. واکنش در برابر آتش:

این مفهوم به توانایی یک ماده در عملکرد آن هنگام درگیر شدن در آتش اشاره دارد. تایل‌های گچی معمولاً دارای واکنش به آتش در رده A2 (مواد تقریباً غیرقابل اشتعال) هستند، اما بسته به ترکیب، گاهی اوقات در رده A1 (کاملاً غیرقابل اشتعال) طبقه‌بندی می‌شوند.

ب. مقاومت در برابر آتش:

این مفهوم به زمانی که یک سازه قادر است در برابر آتش پایدار بماند (بدون فرو ریختن یا انتقال آتش به سایر قسمت‌ها) اشاره دارد. تایل گچی سقف کاذب می‌تواند بسته به ضخامت گچ و ساختار داخلی آن، مقاومتی از 30 دقیقه تا 2 ساعت در برابر آتش ارائه دهد.

2. طبقه‌بندی آتش بر اساس استانداردهای بین‌المللی

مواد مورد استفاده در سقف‌های کاذب بر اساس استاندارد EN 13501-1 یا استانداردهای مشابه، به لحاظ واکنش و مقاومت در برابر آتش به دسته‌های زیر طبقه‌بندی می‌شوند:

طبقه‌بندی واکنش به آتش طبق EN 13501-1:

تایل‌های گچی معمولاً به صورت زیر طبقه‌بندی می‌شوند:

  1. رده A1:
    • کاملاً غیرقابل اشتعال (به صورت خالص).
    • هیچ نقشی در گسترش آتش یا تولید دود ندارند.
    • بیشتر تایل‌های گچی معمولی یا پانل‌های بدون پوشش اضافی در این رده قرار می‌گیرند.
  2. رده A2:
    • تقریباً غیرقابل اشتعال. ممکن است مقدار بسیار پایینی از مواد قابل اشتعال داشته باشند (مثلاً اگر با لایه‌های رنگ یا PVC پوشش داده شوند).
    • مواد در این رده همچنان خطر قابل توجهی در گسترش آتش ندارند.

تولید دود و قطرات مشتعل:

طبق استاندارد EN 13501-1، سقف‌های کاذب گچی به لحاظ دود و قطرات شعله‌ور نیز بررسی می‌شوند:

  • S1: تولید دود بسیار کم در هنگام قرارگیری در معرض آتش.
  • S2: تولید دود متوسط.
  • d0: هیچ قطعه مشتعل و شعله‌ور از سقف جدا نمی‌شود.

برای تایل‌های گچی، ترکیب معمول طبقه‌بندی ممکن است به این صورت باشد:
A1-S1-d0 یا A2-S1-d0.

3. طبقه‌بندی مقاومت در برابر آتش

مقاومت در برابر آتش برای تایل‌های گچی سقف کاذب (طبق استانداردهای EI) به این صورت ارزیابی می‌شود:

  • E: محافظت از یکپارچگی در برابر آتش (جلوگیری از شکستن یا فرو ریختن).
  • I: عایق حرارتی (جلوگیری از انتقال حرارت به طرف دیگر).
  • تایل‌های گچی بسته به ضخامت، تقویت‌ها و نحوه نصب می‌توانند مقاومت‌هایی نظیر 30 دقیقه (EI 30)، 60 دقیقه (EI 60) و حتی 120 دقیقه (EI 120) را تأمین کنند.


نکته: لازم است مقاومت دقیق تایل گچی توسط تولیدکننده اعلام شود و برچسب‌های استاندارد آن بررسی گردد.


4. عوامل مؤثر بر طبقه‌بندی آتش تایل‌های گچی

موارد زیر می‌توانند بر میزان واکنش و مقاومت در برابر آتش سقف گچی تأثیرگذار باشند:

  1. ضخامت تایل گچی: تایل‌های ضخیم‌تر معمولاً در برابر آتش مقاومت بیشتری نشان می‌دهند.
  2. ترکیبات افزودنی: گاهی به گچ مواد مقاوم در برابر آتش یا عایق‌های اضافی افزوده می‌شود که طبقه‌بندی را بهبود می‌بخشد.
  3. پوشش‌ها و رنگ‌های گچی: اگر روی تایل‌های گچی پوشش‌هایی مانند PVC، رنگ یا فیلم‌های خاص اضافه شود، طبقه‌بندی آتش ممکن است تحت تأثیر قرار گیرد. پوشش‌های غیرمقاوم به آتش ممکن است باعث کاهش رتبه به رده B یا C شوند.
  4. نصب و ساختار کلی: اجرای مناسب و استفاده از سازه‌های فلزی مقاوم به آتش در زیرسازی سقف کاذب می‌تواند عملکرد آن در برابر آتش را بهبود بخشد.

5. مطابق با استانداردهای ایران

طبق مبحث 3 مقررات ملی ساختمان ایران (حفاظت ساختمان‌ها در برابر حریق) و سایر آیین‌نامه‌های مرتبط:

  • مصالح مورد استفاده در سقف کاذب (از جمله تایل‌های گچی) باید گواهی مقاومت و واکنش در برابر آتش مطابق استانداردهای ملی یا بین‌المللی داشته باشند.
  • تایل‌های گچی باید بسته به کاربری ساختمان، حداقل زمان مقاومت در برابر آتش را مطابق ضوابط (EI 30، EI 60 و غیره) ارائه دهند.
  • ترجیحاً از تایل‌های گچی با طبقه‌بندی A1 یا A2 در ساخت و ساز استفاده شود.

جمع‌بندی

  • واکنش به آتش: تایل‌های گچی معمولاً در دسته مواد غیرقابل اشتعال (رده A1 یا A2) قرار می‌گیرند.
  • مقاومت در برابر آتش: بسته به ضخامت و ترکیب داخلی تایل، مقاومت در برابر آتش از 30 تا 120 دقیقه قابل دستیابی است.
  • برای پروژه‌ها باید گواهینامه‌های استاندارد معتبر بررسی شوند تا اطمینان حاصل شود که تایل‌های گچی مطابق ضوابط مقررات ملی ساختمان ایران و استانداردهای بین‌المللی هستند.