طبقه‌بندی آتش برای درب و پنجره آلومینیومی

درب و پنجره‌های آلومینیومی در ساختمان‌ها برای ویژگی‌هایی مانند دوام، ظاهر مدرن و عایق بودن مورد استفاده قرار می‌گیرند. با این حال، از نظر طبقه‌بندی آتش، این محصولات بسته به جنس آلومینیوم، طراحی ساختاری، شیشه‌های استفاده‌شده و مواد جانبی مانند رزین‌ها، رنگ‌ها و لاستیک‌های آب‌بندی قابلیت‌های متفاوتی دارند. در ادامه جزئیات مربوط به طبقه‌بندی آتش این محصولات ارائه شده است.

1. خواص آلومینیوم در برابر آتش

آلومینیوم به‌خودی‌خود یک ماده غیرقابل اشتعال در نظر گرفته می‌شود، اما خواص آن در برابر آتش به صورت زیر است:

  • نقطه ذوب پایین: آلومینیوم در دمای حدود 660 درجه سانتی‌گراد شروع به ذوب شدن می‌کند، بنابراین اگر در معرض حرارت زیاد آتش قرار گیرد، ممکن است ساختار مکانیکی خود را از دست بدهد.
  • عدم گسترش شعله: آلومینیوم شعله‌ور نمی‌شود و هیچ نقشی در گسترش آتش ندارد.
  • واکنش به آتش: خود آلومینیوم صرفاً غیرقابل اشتعال (کلاس A1) است، اما موادی که در پروفیل آلومینیوم یا سیستم‌های پنجره و درب آلومینیومی برای آب‌بندی و درزگیری استفاده می‌شوند، ممکن است رفتار متفاوتی در برابر آتش داشته باشند.

2. تأثیر اجزای دیگر روی طبقه‌بندی آتش

درب و پنجره‌های آلومینیومی علاوه بر پروفیل‌های آلومینیومی اصلی، شامل اجزای دیگری نیز هستند که می‌توانند بر طبقه‌بندی آتش تأثیر بگذارند:

  1. پروفیل آلومینیومی:
    • همان‌طور که ذکر شد، آلومینیوم خام غیرقابل اشتعال و در دسته A1 (استاندارد EN13501-1) قرار می‌گیرد.
  2. شیشه‌های مورد استفاده:
    • شیشه‌های معمولی: در برابر حرارت مقاومت زیادی ندارند و ممکن است در دماهای بالا ترک بردارند یا بشکنند.
    • شیشه‌های مقاوم در برابر آتش (Fire Resistant Glass): برای درب و پنجره‌هایی که نیاز به مقاومت در برابر آتش دارند، از شیشه‌های مقاوم به آتش با قابلیت‌های خاص استفاده می‌شود. این شیشه‌ها می‌توانند بسته به کلاس EI 30، EI 60، EI 120 و غیره مقاومت ارائه دهند (جلوگیری از انتقال آتش و حرارت برای مدت مشخص).
  3. مواد عایق و حرارتی:
    • در پروفیل‌های آلومینیومی ترمال‌بریک (Thermal Break)، از پلی‌آمید یا پلی‌اورتان به‌عنوان لایه‌های عایق حرارتی استفاده می‌شود. این مواد ممکن است اشتعال‌پذیر باشند و در برابر آتش رفتار متفاوتی داشته باشند. اگر از مواد مقاوم در برابر آتش استفاده شود، سیستم به طور کلی دارای رتبه بهتری خواهد بود.
  4. رنگ‌ها و پوشش‌ها:
    • پوشش‌های آلومینیوم (مانند آنودایزینگ یا رنگ‌های پودری) معمولاً در برابر آتش مقاوم هستند، اما موادی مانند رنگ‌های غیرصنعتی ممکن است طبقه‌بندی را تغییر دهند.
  5. لاستیک‌های آب‌بندی (Seals):
    • از لاستیک‌های آب‌بندی (EPDM، TPE و غیره) برای جلوگیری از نفوذ هوا و آب در درب و پنجره آلومینیومی استفاده می‌شود. مقاومت این مواد در برابر آتش باید طبق استاندارد بررسی شود، زیرا ممکن است در آتش ذوب شوند و گازهای سمی تولید کنند.

3. طبقه‌بندی آتش طبق استانداردهای بین‌المللی

استاندارد EN13501-1 (تست واکنش به آتش):

  1. پروفیل آلومینیومی خالص:
    • آلومینیوم جزء مواد غیرقابل اشتعال (رده A1) است. این به این معناست که در هنگام آتش‌سوزی، آلومینیوم هیچ نقشی در گسترش آتش، ایجاد شعله، یا تولید دود ندارد.
  2. سیستم کلی درب و پنجره (شامل شیشه، عایق و آب‌بندی):
    • با اضافه شدن اجزای دیگر، ممکن است سیستم به رده‌های پایین‌تر مانند A2، B، C یا حتی D منتقل شود. به عنوان مثال:
      • استفاده از شیشه‌های مقاوم به آتش و مواد غیرقابل اشتعال می‌تواند درب/پنجره را در دسته‌های A2 یا B قرار دهد.
      • اگر اجزایی مانند لاستیک‌های غیراستاندارد استفاده شوند، می‌تواند باعث کاهش طبقه‌بندی شود.

استاندارد مقاومت در برابر آتش (Fire Resistance):

بر اساس استانداردهای مقاومت در برابر آتش (مانند EN 1364 یا DIN 4102)، درب‌ها و پنجره‌های آلومینیومی مقاوم به آتش بر اساس زمان مقاومت طبقه‌بندی می‌شوند:

  • EI30: مقاومت در برابر آتش به مدت 30 دقیقه (جلوگیری از انتقال حرارت و شعله).
  • EI60: مقاومت به مدت 60 دقیقه.
  • EI120: مقاومت به مدت 120 دقیقه (معمولاً در پروژه‌های خاص صنعتی و ساختمان‌های بسیار حساس).


نکته: تنها در صورتی می‌توان انتظار طبقه‌بندی‌های EI داشت که شیشه، عایق، و سایر اجزا نیز کاملاً مقاوم به آتش باشند.


استاندارد NFPA (استاندارد آمریکایی):

  • شاخص انتشار شعله (Flame Spread Index): آلومینیوم و اجزای مناسب مورد استفاده معمولاً در گروه A (شاخص 0-25) هستند.
  • شاخص تولید دود (Smoke Development Index): به طور کلی، پروفیل‌های آلومینیومی خالص دود تولید نمی‌کنند، اما مواد جانبی سیستم ممکن است این شاخص را افزایش دهند.

4. طبقه‌بندی استانداردهای ایران

طبق مبحث 3 مقررات ملی ساختمان ایران (حفاظت ساختمان‌ها در برابر حریق):

  1. درب و پنجره‌های آلومینیومی در ساختمان‌های عمومی یا حساس (مانند بیمارستان‌ها و مدارس):
    • باید به تایید گواهینامه مقاومت در برابر آتش (EI30 یا بیشتر) برسند.
    • تولیدکنندگان موظف هستند گواهینامه‌ای مبتنی بر استانداردهای ملی ایران یا استانداردهای معتبر بین‌المللی ارائه دهند.
  2. اجزای آب‌بندی، شیشه و پوشش‌ها:
    • هر جزء در سیستم درب و پنجره باید جداگانه تست شود تا در طبقه‌بندی سیستم کلی اعمال شود.
    • شیشه‌ها باید شیشه‌های ایمن در برابر آتش (Fire Resistant Glass) باشند.

5. جمع‌بندی

  • پروفیل آلومینیومی خالص:
    • در طبقه مواد غیرقابل اشتعال (A1) قرار دارد و هیچ تاثیری در گسترش آتش ندارد.
  • سیستم کلی درب و پنجره آلومینیومی:
    • بسته به نوع شیشه، مواد عایق، لاستیک‌های آب‌بندی و پوشش‌ها، ممکن است به رده A2، B یا C کاهش یابد.
    • برای مصارف خاص (مانند ساختمان‌های حساس)، بهتر است درب و پنجره‌های مقاوم در برابر آتش با طبقه‌بندی EI30 یا EI60 استفاده شود.
  • توصیه: پیش از استفاده، مشخصات فنی تولیدکننده را بررسی کنید و اطمینان حاصل کنید که محصولات دارای گواهینامه مقاومت در برابر آتش طبق استانداردهای معتبر هستند.